Michael Kämpf (l) overhandigt Floor Bal een herdenkingspenning.
De HKV-werkgroep ‘Begraafplaatsen’ is al geruime tijd bezig met het inventariseren van de graven op de gemeentelijke Westerbegraafplaats in IJmuiden. Zoals u wellicht weet, is de gemeente Velsen begonnen met het ruimen van een aantal graven om meer plaats beschikbaar te krijgen voor nieuwe graven. De HKV-werkgroep heeft inmiddels een aantal graven geselecteerd, waarvan de grafsteen bewaard zou moeten blijven: enerzijds vanwege de naam op de steen, anderzijds vanwege de vorm van het grafmonument. Op termijn hopen we daar meer over te publiceren.
Groot was dan ook onze verrassing, toen we hoorden dat een van ‘onze’ graven, dat van de omgekomen Duitsers, zou worden overgedragen aan de Duitse Marine. Wat blijkt? Santpoorter Karel Rozemeijer van het Shantykoor Nelsons’s Blood uit IJmuiden kwam op zeker moment in contact met de heren Rodax en Reckendres van het Duitse Shantykoor Marine Kameradschaft Herford. Tijdens een bezoek aan IJmuiden ‘ontdekten’ zij het Duitse graf, dat ook bij de Duitse Marinebond niet bekend was. Rodax en Reckendres knapten het graf op, hetgeen werd gadegeslagen door Jan van Egmond van het Zee- en Havenmuseum, die in de buurt van de Wester woont. Deze gaf de beide Duitsers meer informatie over de V 69. Vervolgens werd Jan Scheffers van de afdeling Groen van de gemeente Velsen ingeschakeld, waarna tot overdracht van het graf aan de Duitse Marinebond werd besloten.
Op vrijdag 1 november kwam een aantal genodigden bijeen in De Brulboei in IJmuiden. Onder hen leden van het Shantykoor MK Herford, Shantykoor Nelson’s Blood, vertegenwoordigers van de Duitse Marinebond en de Algemene Vereniging van Oud-Marinepersoneel (AVOM).
Namens de gemeente Velsen sprak loco-burgemeester Floor Bal, die in het kort de geschiedenis omtrent de V 69 uit de doeken deed. Na hem voerde Theo Luyckx van de AVOM het woord en vervolgens president Michael Kämpf van de Marinebond. Het geheel werd opgeluisterd door een optreden van de twee Shantykoren.
Na de lunch liep het gezelschap naar de Westerbegraafplaats, waar in een dunne mist pastor Fons Captijn uit Velserbroek een korte overdenking en een gebed uitsprak. Daarna werden er kransen bij het monument gelegd. Tot slot van de sobere plechtigheid zongen de beide Shantykoren het toepasselijke lied Sailors Farewell.
(Foto's G. Hartendorf)
Tussen 1914-1916 wordt de grote torpedoboot V 69 op de Vulcan Werf (vandaar de V) in Stettin gebouwd. De boot biedt plaats aan tachtig opvarenden en maakt deel uit van het VI Flottielje, dat in de nacht van 22 op 23 januari 1917 ten noorden van Terschelling slag levert met een Engelse groep kruisers. De V 69 raakt daarbij zwaar beschadigd. De commandant zet koers naar de (neutrale) Nederlandse kust, maar zet onderweg een aantal zwaargewonden over op een Nederlandse vissersboot. Kampend met grote technische problemen loopt de V 69 op 23 januari l9l7 de haven van IJmuiden binnen. Aan boord zijn zeven gesneuvelden en vele gewonden. Tengevolge van de strenge vorst hangen er bloedige ijspegels aan de geschutstoren. De gewonden worden in het noodhospitaal aan de Kanaalstraat verpleegd. De gesneuvelde officieren worden naar Duitsland overgebracht en de gesneuvelde matrozen en stokers worden op 27 januari met militaire eer begraven op de Westerbegraafplaats. De overige officieren en manschappen worden geïnterneerd. Twee jonge matrozen slagen er in aan de bewaking te ontsnappen en in IJmuiden onder te duiken. Eén van hen trouwt in 1920 met een IJmuidense.
De V 69 wordt in IJmuiden gerepareerd en keert naar Duitsland terug.
Uit de IJmuider Courant van 24 januari 1917:
Een treffen op zee. - In den nacht van 23 op 24 dezer hebben op twee plaatsen in de Noordzee ontmoetingen plaats gehad tusschen lichte Engelsche en Duitsche strijdmachten. Van het treffen nabij de Schouwersbank hebben we hier ter plaatse Dinsdagmorgen de treurige gevolgen kunnen zien. Voorgaats kwam de zwaar beschadigde Duitsche torpedoboot V 69, die de IJmuider kuststoomtrawler “Eems" praaide, en verzocht een aantal zwaar gewonden naar IJmuiden te vervoeren. Met de meeste bereidwilligheid werd daaraan voldaan en zagen we een tiental zwaargewonde jonge mannen, slachtoffer van deze onzalige krijg, naar onze Roode Kruisinrichting brengen.
Gedeelten uit de IJmuider Courant van 27 januari 1917:
De laatste eer aan de Duitsche gesneuvelden. - ‘t Was te verwachten, dat de belangstelling voor de laatste eer den gesneuvelden Duitsche officieren en matrozen te bewijzen, zeer groot zou zijn. Zoo is reeds het aantal kransen, waaronder er zijn van reusachtige afmeting, dat van verschillende zijden werd aangevoerd en waarvan wij nader de schenkers en schenksters zullen vermelden, groot, terwijl nog een veertigtal kransen verwacht worden.
Onder ademlooze stilte en diepen indruk der duizenden toeschouwers werden achtereenvolgens de drie coupletten met veel stemming gezongen. Onmiddellijk na de aankomst van den Duitschen gezant stelde de onafzienbare stoet zich verder op en zette zich onder de tonen van den bekenden treurmarsch van Chopin, gespeeld door de muziek van het reserve bataljon V te IJmuiden in beweging. Duizenden toeschouwers hadden zich in vele dubbele rijen langs den weg geschaard. Medeloopen was ten strengste verboden.
Tot zover de IJmuider Courant.
Op 3 maart 1917 stuurt het Nederlands ministerie van Buitenlandse Zaken een brief naar de burgemeester van Velsen. Daarin staat dat de Duitse gezant in opdracht van de Duitse regering nogmaals de diepgevoelde dankbaarheid van de Keizerlijke Regering moet overbrengen aan allen die zich tijdens de aanwezigheid van de V 69 te IJmuiden met de zorg voor zieken en gewonden, de begrafenis van de overledenen of het onderhoud van de bemanning hebben belast. De Keizerlijke Marine is in het bijzonder getroffen door de welwillende ontvangst van de V 69 en zijn bemanning door de gemeentelijke autoriteiten en de bevolking. De Keizerlijke Marine stelt 10.000 gulden ter beschikking ten behoeve van werken van liefdadigheid te IJmuiden.
Tot zover de inhoud van de brief.
Het geld is gestort in een fonds tot oprichting van een ziekenhuis. Burgemeester Ver Loren van Themaat vormt een gemeentelijke ziekenhuiscommissie, maar uiteindelijk gaan de rooms-katholieken een ziekenhuis bouwen: het Antonius. Wat er met de Duitse gift uiteindelijk is gedaan, is de werkgroep Begraafplaatsen (nog) niet bekend.
Cor Moolenaar, lid van de HKV-werkgroep, weet te melden wie van de bemanningsleden van de V 69 op de Wester zijn begraven. Bij het gedenkteken van de V 69 zijn drie graven. Daarin zijn op zaterdag 27 januari 1917 ter aarde besteld:
Op 31 juli 1918 verdrinkt op de Noordzee
Friedrich Sdorra, Bergmannstrasse 48 te Gelsenkirchen, ongeveer 27 jaar. Hij wordt op 5 augustus 1918 bij de anderen begraven.
K. Hannover wordt op 1 februari 1917 naar Güstrom (Mecklenburg) overgebracht en daar herbegraven.
De vice-consul van Duitsland in Nederland, de heer S.A. Bakker uit Bloemendaal, doet bij de gemeente Velsen aangifte van het overlijden van de zeven Duitsers.
Lees meer over de V69 op de website van Tom van Hooff.
De werkgroep Begraafplaatsen wil graag in contact komen met (familie) van de IJmuidense die in de jaren twintig met een van de Duitse gewonden trouwde en met mensen die meer over de V 69, de verzorging en de begrafenis weten te vertellen. Dat kan via deze site of onder telefoonnummer 023-5377145.
Guus Hartendorf
Home
©2002 Historische Kring Velsen